Ximhandzani Xa Ntshuxeko

Ha tlangela Afrika-Dzonga ku tswariwa ra vumbirhi.
Ku phya ka xihlovo xa mihloti.
Ku hunga ka moya wa ntwanano na vun’we.
Ku phahlelana mariyeta ku rivariwa swa tolo.
Nambu wa ngati wu kuluka mati yo tenga!
Wa ntima na wo basa va phema nkambani un’we.
Milorho ya Afrika-Dzonga yi va ntiyiso.

Mutwa va tlhavula laha wu nga tlhava kona.
Mhaka yi sunguriwa laha yi sunguleke kona.
Ndzi hla’ John Langalibalele Dube wa ndzi twa ke?
Sefako Mapogo Makgatho fungula buwa.
Zacharias Richard Mahabane ndzi nga ku siyela mani?
Josiah Tshangana Gumede ndzi hava marito yo nkhensa
Pixley ka Isaka Seme ndzi ri ku dya i ku engeta!

Alfred Bitini Xuma xandla ehenhla ka xandla
James Sebe Moroka, veri leswinene swa nkhensiwa.
Albert John Luthuli ndzi pfumala marito yo hoyozela
Oliver Reginald Tambo etlela bya n’watenyani.
Nelson Rolihlahla Mandela, nhenha exikarhi ka tinhenha
Misava hinkwayo yi hluvula xihuku yi ku losa.

U xikombiso lexinene xo rivala no rivalela.
Thabo Mvuyelwa Mbeki dyana xithuvi u thova mafendzula.
Jacob Gedleyihlekisa Zuma khoma ximhandzani xa ntsuxeko.
Solomon Kalushi Mahlangu socha ra Umkhonto we Sizwe.
Hi nkhensa marhungula ya risima jaha ra ka Mahlangu
Rirhandzu ra kwe ri nave swa malwandle.

Ngati ya wena yi chelete nsinya wa ntshuxeko hakunene!
Ha swi tiva leswaku wa hi rhandza.
Hi lwile nyimpi leyinene, hi landzi xileriso xa-ku
U hi tsundzukile u rhwele xihambano emakatleni.
Martha Mahlangu hi rila na wena,
Tlharhi leri ku tlhaveke na hina a ri hi hupangi.

Robert Mangaliso Sobhukwe a ndzi ku rivalangi.
Steve Biko a nga ala ku hluvula xikhumba xa ntima.
Chris Hani va nga dlaya ximbyana…’
Hinkwerhu n’wina tinhenha ta ntshuxeko.
Ndzi mi hluvulela xihuku
Etlelani hi ku rhula, mi tinhenha exikarhi ka tinhenha
Ku longoloxa mavito ya n’wina hinkwerhu i ku twa khwiri ku pandza
“Amandla Awethu! Matimba ya hina…….!

HI SHADDY MAVASA